Вы знаходзіцеся: ХАБАРНІЦТВА І КАРУПЦЫЯ Ў РАСІІ
Абшар для службовага драпежніцтва адкрываў інстытут кармлення, як спосаб утрымання службовых асоб. З уводзінамі ў XIV павеку парадку, калі кармы службоўцам сталі вызначацца статутамі і граматамі, паўстала паняцце ліхвярства, ці 'збіранні лішку, лішку ў параўнанні з тым, што пакладзена'. Ліхвярства на стагоддзі стала ключавым паняццем у вызначэнні хабарніцтва на Русі. Хоць з уводзінамі нормаў і парадкаў збірання кармавых усталёўвалася і судовая адказнасць за збіранне іх звыш усталяванага, казённыя людзі працягвалі 'карміцца бязмерна' і ў выніку, па словах летапісца, 'шматлікія грады і воласці пустыя ўчынялі'. Кармленне адмянілі ў 1555 году, але і пасля гэтага захаваўся погляд на службу як крыніца бессаромных пабораў.
Так, ва ўказе Пятра Вялікага ад 24 снежня 1714 г. сказана, што 'шматлікія ліхвярствы памножыліся'. Праз паўстагоддзя Кацярына II ва ўказе ад 18 чэрвеня 1762 г. кажа пра маштабы хабарніцтва службоўцаў у такіх словах, што 'ці ледзь ёсць малое самае месца гэтага ўрада, у якім чароўнае дзеянне без заражэння гэтай язвай адпраўлялася'. Вызначаным гістарычным сведчаннем нораваў у расійскім грамадстве першай паловы XIX стагоддзі завуць напісаную пры Паўлу I камедыю Капниста, у якой выведзеныя там героі з характэрнымі прозвішчамі Кривосуд, Хватайко і т. п. спявалі палаца наступны тэкст: 'На што ж прывешаны нам рукі, калі не на тое, каб браць?' Што ўжо там казаць пра гогалеўскі 'Рэвізору'?
Сенатарская рэвізія, якая адбылася пасля руска-японскай вайны 1904-1905 гадоў, паказала прыхільнасць дарэвалюцыйнага чынавенства традыцыям хабарніцтва. 'На выбітным месцы', па словах сучаснікаў, стаяла ведамства ваеннага інтэнданцтва. Уражлівыя факты хабарніцтва былі выкрыты ў ваенна-інжынерным ведамстве, гарадской паліцыі і іншых установах.
|