ПЕРАВАГІ МІЖНАЦЫЯНАЛЬНАЙ КААПЕРАЦЫІ

Якія ж рэальныя перавагі міжнацыянальнай навукова-вытворчай кааперацыі? Разгледзім прыклад сярэднестатыстычнага сумеснага праекта пры парытэтным размеркаванні фінансавага ўдзелу кожнага з партнёраў (тыповая сітуацыя для большасці заходнееўрапейскіх праектаў, у якіх удзельнічаюць адначасова два з трох лідараў аэракасмічнай прамысловасці, напрыклад Францыя ці Вялікабрытанія і Нямеччына) і роўным аб'ёме нацыянальных замоў (напрыклад, у 200 ед., што таксама з'яўляецца распаўсюджаным варыянтам для авія- і вертолетострое-ния).

Пры адзнацы эфектыўнасці сумеснага праекта прынята зыходзіць з таго, што альтэрнатыўнае нацыянальнае рашэнне прывяло б да распрацоўкі зусім ідэнтычнай мадэлі пры роўным аб'ёме агульных выдаткаў на НДВКП. Пры двух партнёрах эканомія кожнага з іх складзе 50%, трох - 67% і т. д. У рэчаіснасці сумесная распрацоўка аэракасмічнай тэхнікі нязменна прыводзіць да з'яўлення тэхналагічна больш дасканалых, а такім чынам, і больш дарагіх мадэляў. На кошты НДВКП адбіваюцца такія фактары, як неадэкватная арганізацыя прац, дубляванне даследаванняў фірмамі-партнёрамі, павелічэнне колькасці занятых у НДВКП за межы эканамічна апраўданага мінімуму і інш. У выніку выдаткі кожнага з партнёраў у 1,2-1,5 разу перавышаюць разліковыя і набліжаюцца, такім чынам, да 80% верагодных выдаткаў на распрацоўку нацыянальнай альтэрнатывы і, магчыма, да 100%, калі прыняць да ўвагі тэхналагічную перавагу міжнацыянальных праектаў.

Заходнія даследнікі супярэчліва ацэньваюць эканомію выдаткаў на НДВКП у сумесных праектах, неадназначна інтэрпрэтуючы адны і тыя ж факты. Як правіла, скіраванасць адзнакі залежыць ад асабістай пазіцыі аўтара ў стаўленні міжнацыянальнай кааперацыі. Гэтыя розначытанні ў нейкай меры выяўляюцца і пры адзнацы серыйнай вытворчасці.

У прыведзеным вышэй прыкладзе падваенне серыі прыводзіць да значнага - выкажам здагадку, на 20% - зніжэнню сабекошту серыйнай тэхнікі (так званы эфект 'learning curves', т. е. памяншэнне выдаткаў на зададзеную велічыню пры кожным падваенні серыі). Адначасова скарачаюцца ўдвая і ўдзельныя выдаткі на НДВКП, якія фактычна з'яўляюцца даданнем да кошту адзінкі серыйнай прадукцыі. Разам з тым неэфектыўнасць вытворчай інфраструктуры, а таксама раздзіманне агульных выдаткаў на НДВКП абмяжоўваюць карысны эфект ад кааперацыі. Неабходна ўлічыць і тое, што структуры аэракасмічных фірмаў заходнееўрапейскіх краін аптымізаваны для невялікіх серый у 100-300 ед. і ў гэтым дыяпазоне па эфектыўнасці нават апярэджваюць амерыканскую мадэль арганізацыі вытворчасці, разлічаную на 800 і больш ед, серыі. У той жа час павелічэнне серыі ў 2-3 разу (да 500-800 ед.) пры выкананні сумеснага праекта не абяцае значных выгод заходнееўрапейскім прадпрымальнікам, а эфект learning curves паступова даходзіць да 0. Па адзнацы К. Хартли, гэты эфект можа скласці для заходнееўрапейскай праграмы 25% да 100 ед., 20% ад 100 да 300 і будзе роўны 0, пачынальна з 500 ед. серыйнай прадукцыі. Кошт адзінкі прадукцыі сумеснага праекта, такім чынам, у 1,2-1,5 разу можа перавысіць 'ідэальную'. Найболей значная эканомія сродкаў дасягаецца на стадыі НДВКП, дзе пры самых песімістычных адзнаках (перавыдатак у 1,5-1,8 разу параўнальна з нацыянальным рашэннем) кожны з партнёраў выйграе 20-30% сродкаў; на стадыі серыйнай вытворчасці перавагі міжнацыянальнай кааперацыі не так відавочныя, а зніжэнне сабекошту адзінкі прадукцыі, мабыць, не перавышае 10%. Гэтых велічынь досыць, каб, напрыклад, праграма 'Тарнада' забяспечыла Вялікабрытаніі эканомію сродкаў у 0,7-1,56 млрд. ф. ст. на працягу 20 гадоў (у коштах 1982 г.).

Падпадзелы гэтай старонкі:

Часткі